> ...
Get Adobe Flash player

 

 

AddThis Social Bookmark Button

Znamy nazwiska wielu agentów, ale nie wiemy, kto pracował w Służbie Bezpieczeństwa.
Ujawniamy listę funkcjonariuszy SB z byłego województwa poznańskiego. Nie zdradzamy tajemnic. Nazwiska funkcjonariuszy służb PRL nie są obecnie tajne. Dlaczego w takim razie ich dotąd nigdzie nie podano? To pytanie dla polityków.

 

Publikujemy listę, gdyż wiedza o tym, kto stał na straży poprzedniego systemu ma walory historyczne i jest elementem transparentności życia publicznego. Biznesmeni i piłkarze Lista obejmuje kierownictwo SB oraz funkcjonariuszy z terenu dawnego województwa poznańskiego, którzy poddali się weryfikacji. Jest na niej ponad czterystu pracowników bezpieki zatrudnionych u schyłku istnienia SB, w latach 1989-1990. Na liście można znaleźć biznesmenów (głównie z branży ochrony), prawników i urzędników państwowych pełniących różne funkcje na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat. Większość z pozytywnie zweryfikowanych była związana z resortem MSWiA. Funkcjonariuszami SB byli np. pierwsi rzecznicy policji i UOP-u w Poznaniu – Józef Śmiglak (WPW) i Marek Sobczak (IV). Byłymi pracownikami SB byli niektórzy policjanci zajmujący się (bezskutecznie) ustaleniem losów porwanego i zamordowanego w 1992 roku dziennikarza „Gazety Poznańskiej" Jarosława Ziętary.

 

Z SB wywodziły się także niektóre osoby zamieszane w aferę w poznańskiej policji z początku lat 90. nagłośnioną przez „Gazetę Wyborczą". W naszym wykazie jest także jeden ze znaczących tajnych współpracowników SB (TW Kuba – Tomasz Skorupski), który rozpracowywał środowiska związane ze Studenckim Komitetem Solidarności i „Solidarnością". Był internowany w Gebarzewie, gdzie – by uwiarygodnić się wśród opozycjonistów – symulował ucieczkę. W latach 80. TW Kuba został etatowym oficerem SB. Według przepisów negatywna weryfikacja nie przeszkadza w pełnieniu cywilnych funkcji państwowych. Przykładowo wzbudzający niemiłe wspomnienia działaczy podziemia porucznik z Wydziału Śledczego SB Witold Biela jest obecnie zastępcą dyrektora Okręgowego Inspektoratu Pracy w Poznaniu. Wysoką funkcję w Urzędzie Celnym w Poznaniu pełnił (i do dzisiaj pracuje w UC) ostatni naczelnik wydziału polityczno-wychowawczego, negatywnie zweryfikowany ppłk Czesław Szymaniak. Ciekawostką jest obecność na liście znanego w latach 80. poznańskiego piłkarza. Grający wtedy w klubie Olimpia Jerzy Kaziów był zatrudniony na etacie oficera kontrwywiadu SB (II), miał stopień kapitana.

 

Budzą natomiast zastanowienie przypadki funkcjonariuszy SB, którzy zostali negatywnie zweryfikowani, lecz trafili do policji. Przykładowo kpt. Józef Musidlak z kontrwywiadu SB (II) został negatywnie zweryfikowany w Poznaniu oraz – jak twierdzą członkowie komisji – także po odwołaniu się do Warszawy. Pracował jednak w policji. W archiwum policyjnym jest dokument mówiący o tym, że funkcjonariusz został zweryfikowany pozytywnie. Musidlak zajmował się w policji sprawami organizacyjnymi, podlegało mu m.in. przekazywanie do IPN-u akt byłych funkcjonariuszy SB. W 2000 roku z okazji Święta Policji został odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Brązowym Krzyżem Zasługi za „wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków". Musidlak dosłużył się stopnia podinspektora, odszedł na emeryturę przed rokiem. – Nie było nigdy prawnej abolicji dla negatywnie zweryfikowanych pracowników SB. Wiem jednak, że zatrudniano takie osoby w oparciu o przesłanki natury politycznej przed 1997 i po 2001 roku – mówi Janusz Pałubicki, były działacz podziemnej „Solidarności".

Kogo na liście nie ma

Na liście nie ma funkcjonariuszy, którzy nie mogli przejść weryfikacji z powodu wieku (istniała ustawowa granica 55 lat), nie chcieli jej się poddać lub odeszli z SB przed zmianą ustroju w Polsce. Z tego względu w zestawieniu brakuje oficerów, którzy pełnili ważne funkcje w czasach stalinowskich. Jednym z nielicznych wyjątków jest płk Bogdan Jeleń, który brał udział w nękaniu uczestników wydarzeń Czerwca 1956 i dotrwał w SB jej rozwiązania. Wielki nieobecnym na liście jest kpt. Stanisław Kłys. Pracując w bezpiece był on odpowiedzialny za wieloletnie prześladowanie (aż do śmierci) mecenasa Stanisława Hejmowskiego, słynnego obrońcy w procesach czerwcowych. W latach 90. kierował on Archiwum Państwowym w Poznaniu. Obecnie Kłys jest we władzach Stowarzyszenia Archiwistów Polskich – kieruje... sądem koleżeńskim. Wśród innych znaczących nieobecnych na liście jest Jerzy Janów, który wyróżniał się dużymi osiągnięciami w pozyskiwaniu agentów. Prowadził wielu tajnych współpracowników, którzy odgrywali kluczowe role w inwigilacji poznańskiego podziemia. Innym istotnym nieobecnym jest mjr Henryk Judkowiak, który rozpracowywał działaczy „Solidarności" z 1980 roku. Od lat były oficer SB działa w kierownictwie Wielkopolskiego Klubu Kapitału. Na liście świadomie pominęliśmy funkcjonariuszy Wydziału I SB zajmującego się wywiadem, chociaż w PRL prowadził on głównie działania wymierzone w opozycję za granicą kraju. Niektórzy pracownicy wywiadu bezpieki, pozytywnie zweryfikowani, przeszli jednak do struktur wywiadowczych RP i być może pracują w nich do dzisiaj. Ujawnienie nazwisk tych funkcjonariuszy mogłoby narazić ich na zagrożenie.

Jak powstała lista?

Naszego zestawienia nie otrzymaliśmy z IPN-u. Instytut ma dane większości funkcjonariuszy, ale nie są one publicznie udostępniane. Poza tym część informacji jest wciąż w archiwach policyjnych lub ABW – chodzi o teczki osobowe funkcjonariuszy SB, którzy pracują lub do niedawna pracowali w strukturach MSWiA. Listę przygotowaliśmy w oparciu o dane zebrane przez dawnych opozycjonistów i na podstawie zapisków członków komisji weryfikującej w 1990 roku funkcjonariuszy SB. Kontrolowaliśmy je za pomocą katalogu IPN-u, dostępnego dla naukowców i dziennikarzy realizujących wnioski badawcze. Aby ograniczyć ryzyko pomyłki podajemy przy każdym nazwisku dodatkowo imię ojca. Zachowaliśmy nazewnictwo wydziałów według kwalifikacji sprzed 1989 roku (objaśnienia w ramce).

Jak czytać listę

P – funkcjonariusze, którzy pozytywnie przeszli weryfikację II – kontrwywiad, zajmował się zwalczaniem podziemia oraz rozpracowywaniem sektorów łączności, mediów, poligrafii i transportu III – wydział zajmujący się walką z opozycją w zakładach produkcyjnych, instytucjach kulturalnych i naukowych, w 1989 roku nazwany Wydziałem Ochrony Konstytucyjnego Porządku Państwa III-1 – wydział rozpracowujący środowiska inteligenckie, w tym akademickie IV – wydział do walki z Kościołem; przekształcony w 1989 roku w Wydział Studiów i Analiz V – wydział do zwalczania opozycji w dużych zakładach przemysłowych; od 1989 Wydział Ochrony Gospodarki VI – wydział do walki z opozycją związaną z rolnictwem WŚ – Wydział Śledczy wykorzystywany głównie do prowadzenia postępowań przeciwko opozycji na potrzeby prokuratury i sądownictwa

A – samodzielna sekcja zajmująca się szyfrowaniem

B – wydział zajmujący się tajną obserwacją

C – archiwum, rejestracja agentury

T – zakładanie i obsługa instalacji podsłuchowych W – wydział zajmujący się kontrolą korespondencji, w 1989 roku nazwany Zespołem ds. Obrotu w Komunikacji WP – Wydział Paszportów zajmujący się kontrolą wyjazdów zagranicznych WPW – Wydział Polityczno-Wychowawczy IOF – Inspektorat Ochrony Funkcjonariuszy, wewnętrzna policja SB WSO – Wyższa Szkoła Oficerska im. Feliksa Dzierżyńskiego w Legionowie kształcąca oficerów SB.

 

oncontextmenu="return false"> ... ...